Onrust in Puerto Cabezas

door Kristel de Krijger

Zoals altijd hebben de Miskitos ook rond deze kerst iets gevonden die de gemoederen bezig houden. Eens in de zoveel tijd is het weer bal. Meestal zo net vóór de gemeenteverkiezingen. Nu hebben wij weer net het geluk ofwel de pech dat die gemeenteverkiezingen staan aangekondigd voor maart volgend jaar.

In dit geval was het noodlot niet echt te voorspellen, maar de politieke Yatama partij weet van de nood wel weer zijn eigen deugd te maken. Heb ik jullie aandacht? Mooi!

Dan nu even de feiten op een rijtje.

Narco vliegtuig neergestort

Ongeveer anderhalve week geleden werd er door de DA (de Amerikaanse narcoticabrigade) een vliegtuigje uit de lucht geschoten dat met een onbekende hoeveelheid drugs, dan wel dollars, vanuit Colombia op weg was richting Mexico en VS. Dat vliegtuigje stortte toevallig neer in het kleine Miskito dorpje Walpasixa, dat op zo’n 50 kilometer ten zuiden van Puerto Cabezas aan de kust ligt.

De twee Colombiaanse piloten schenen aanvankelijk op slag dood te zijn en snel te zijn begraven door de dorpelingen. Ook het vliegtuig is van al zijn waardevolle zaken ontdaan en is in de grond gestopt. De mannen van het dorp zijn er als een haas met de buit vandoor gegaan, voordat de DA of een andere organisatie het zou vinden (en hetzelfde kon doen).

Nu gaat er echter ook een ander verhaal de ronde. De piloten waren nog niet dood en hebben alle bezittingen afgestaan aan de dorpelingen in ruil om te blijven leven. Uiteindelijk zouden ze toch zijn doodgeschoten. In dat geval hebben de dropelingen zich een veel ernstigere vijand op de hals gehaald: de Colombiaanse narco-doodseskaders.

Militaire bezetting van Walpasixa

Per boot is de volgende dag een militaire delegatie vanuit Puerto Cabezas richting Walpasixa gevaren. Even voor het dorp werden ze beschoten. Een hinderlaag. Twee militairen zijn hierbij om het leven gekomen. Het waren twee mestiezen, afkomstig uit het Pacifische gedeelte van Nicaragua.

In de dagen die volgden zijn er helikopters met militairen ingevlogen vanuit Puerto Cabezas en Managua. In het dorp waren vrijwel alleen vrouwen, kinderen en ouderen aanwezig. De mannen houden zich schuil in de bossen. In de afgelopen dagen zijn er veertien mannen en vrouwen opgepakt die met drugs of dollars werden aangetroffen. Deze mensen blijken niet te zijn verhoord en hebben in het beste geval slechts tien minuten met een advocaat gekregen.

Boze Miskitos de straat op

Miskitos in Puerto Cabezas zijn boos. Boos omdat de mensen in Walpasixa recht hebben op een normaal juridisch proces. Boos omdat de dorpelingen gevangen worden gehouden in de Moravische kerk. Boos omdat de gedetineerde gemarteld bleken te zijn, de vrouwen mishandeld zouden worden en er vrijwel geen eten en drinken de kerk in wordt gebracht. Sommigen zeggen dat de gevangenen hun behoeften in de kerk moeten doen of voor het oog van de militairen. Wat waar is? Geen idee. Maar dat de Miskitos boos zijn is zeker!

Ze vragen steun aan hun broeders in omliggende dorpen en gister gingen ze gezamenlijk de straat op. Het zou een vreedzame mars moeten zijn, maar met genoeg alcohol in het spel loopt het op een goed moment toch uit de hand.

Plunderingen

De stenen die de ruim driehonderd demonstranten gooiden naar het openbaar ministerie dat zich tegenover ons huis bevindt, stelden niet veel voor. Tien blokken en vier flessen alcohol verder, passeerden ze ook de centrale markt waar - in het kader van de kerst - een geïmproviseerde kermis staat (stond). Beheerd door mestiezen.

Een dronkenlap maakt van de ongeregeldheid gebruik en pikt een gratis fles prik. Een half uur later was er van de kermis vrijwel niks meer over en moesten de mestiezen vluchten…

Terugtrekken of burgeroorlog

Ja, ja, de gemoederen kunnen hier echt hoog oplopen. Morgen is er blijkbaar wederom een demonstratie. Regeringsleiders van de Yatama partij roepen dit keer met name vrouwen op om zich te verzamelen om 13.00 in het centrale park.

Hun bezwaar? De mensonterende situatie waarin de dorpelingen verkeren. De grote vraag? Hoeveel dorpeling er inmiddels zijn gestorven. De een zegt geen. De ander 24 en heeft het over massagraven. Hun claim? Het terugtrekken van alle militairen uit Walpasixa, vóór aankomende vrijdag. Wat als dat niet gebeurt? Dan zullen alle ex-guerrilla strijders hun verstopte wapens weer oppakken en deze richten om militaire basissen. Het begin van een nieuwe burgeroorlog, vrezen velen.

Andere ouderen zeggen dat het zo’n vaart niet zal lopen. Zoals de taxichauffeur van vanmiddag. ‘Ik heb mijn portie oorlog wel gehad. Ik ga me niet als een os laten afschieten. Ben je gek? En al die andere rebelerende jongeren…wie gaat er munitie voor ze kopen? Niemand. Natuurlijk komt er geen burgeroorlog. Met de kerst is alles weer rustig.’

Narco-zwijggeld

De oplossing die mensen aandragen is geen oplossing. De dorpelingen leveren hun drugs en dollars in en de militairen trekken zich terug uit het dorp. Maar de dorpelingen hebben geen werk en zijn afhankelijk van deze dollars. De militairen willen helemaal niet weg want ze zitten daar prima in de stenen huizen met tv en voldoende eten dat wordt ingevlogen. De legerofficier gaat niet zomaar weg, aangezien twee van zijn mannen zijn omgekomen. Bovendien, wat zou dat doen met de geloofwaardigheid van het leger?

Op de achtergrond speelt bovendien dat Walpasixa één van de vele kustdorpen is dat de afgelopen jaren betrokken is geraakt met de drugshandel. Eens in de zoveel tijd komen de Colombiaanse narcos met dikke pakketten dollars en geven iedereen een beetje. De dorpelingen geven de drugs weer terug die in jerrycans van de narcoboot worden gegooid als de DA ze achterna zit. Verder houden ze hun mond over wie, wat, hoe en wanneer…

‘Tegen de kerst is alles weer rustig’

Tja…wat moet ik ervan zeggen? Wat wij ervan meekrijgen tijdens onze voorbereidingen van de bouw is relatief weinig. De stad loopt de laatste dagen langzaam vol met ME. Overal zie je de blauwe pakjes lopen, net als de grote groepen mensen die zich zo nu en dan verzamelen voor een demonstratie. Dan sluiten we ons hek of blijven even uit de buurt van de route die ze lopen.

Verder wordt het plan om af te reizen naar Waspam, vanuit waar we het potentiële dorp van ons vervolgproject willen bezoeken, in de war gegooid omdat er een wegversperring is. Supermarkten zijn grote delen van de dag dicht uit angst voor grootschalige plundering.

Wat wij doen is veel rondvragen over de situatie…Opstanden worden aangekondigd va de radio dus iedereen is goed op de hoogte van wat wanneer plaatsvindt. Daar spelen we op in. Bovendien hebben we altijd nog de Nederlandse Jet, die de situatie veel beter in kan schatten dan wij. Zij maakt zich geen zorgen. Dus wij ook niet. Laten we ervan uitgaan dat de oude wijzen uit dit stadje gelijk hebben en dat alles tegen de kerst weer rustig is!

Volgende keer weer een verhaal over het project!!!